Onvergetelijke personages creëren
De “scriptdokter” Linda Seger publiceerde in 1990 een boek getiteld Creating Unforgettable Characters, met deze ondertitel:“A Practical Guide to Character Development in Films, TV Series, Advertisements, Novels & Short Stories“.
Linda Seger heeft met name gewerkt als consultant voor vele films en series (zoals McGiver en The Bridge), en heeft duizenden scripts door haar handen zien gaan.
In Creating Unforgettable Characters zet ze in 10 hoofdstukken haar visie uiteen op het creëren van dramatische personages:
- Onderzoeken van het karakter
- Definitie van het karakter. Samenhang en paradoxen
- Verleden van het personage
- Psychologie van het personage
- Relaties tussen personages
- Secundaire personages
- Dialoog
- Denkbeeldige personages
- Hoe stereotypen vermijden
- Karakterproblemen oplossen
Laten we eens wat beter kijken!
Linda Seger’s advies samengevat
In het eerste hoofdstuk Onderzoeken van het personage adviseert Linda Seger om zich zeer goed te verdiepen in elk van de personages die men wil creëren, bijvoorbeeld door contact te leggen met mensen die hen in het echt belichamen. Het basisidee is dat we alleen goed spreken over wat we kennen.
Als dit advies gezond verstand lijkt, vraagt men zich af hoe men het moet toepassen bij het schrijven van een seriemoordenaarverhaal, een middeleeuwse historische roman of een sciencefictionfilm in het jaar 4000: nemen we contact op met de ernstigste seriemoordenaar. in de buurt, bezoeken we het hof van de koning, of snellen we weg in zijn ruimteschip om de toekomst te bereiken? Als we alleen goed praten over wat we kennen en wat nodig is om een personage op te bouwen, dan vaarwel draken, vaarwel Darth Vader, vaarwel de blauwe prinses, vaarwel Vikingkrijgers, vaarwel aliens. Het grootste deel van de verbeelding is buiten bereik…
Linda Seger adviseert dan om aandacht te besteden aan de culturele context van de personages, hun historische periode, hun leefomgeving, hun beroep… Al deze adviezen, verstandig als het gaat om het schrijven van een realistisch werk, verliezen alle relevantie zodra we dit kader verlaten. Linda Seger raadt eigenlijk aan om te doen wat in de etnologie en de sociologie participerend onderzoek of immersieonderzoek wordt genoemd. Behalve dat dit in veel ficties absoluut onmogelijk is.
In hoofdstuk 2 over personage definitie, Linda Seger beveelt het beoefenen van observatie, baseren uw personages op de werkelijkheid. Maar hetzelfde probleem… Als je een verhaal schrijft met een begaafde autist terwijl je die niet persoonlijk kent, hoe pas je dit advies dan toe?
Ze adviseert dan om voor elk personage tegelijkertijd meerdere samenhangende kwaliteiten te ontwikkelen, zonder te vergeten ze ook met paradoxen te begiftigen.
Om een aannemelijk personage te creëren, stelt zij voor hen emoties, houdingen (tegenover situaties, tegenover anderen, tegenover zichzelf) en waarden – die vooral in tijden van crisis aan het licht zullen komen – toe te schrijven, zonder een paar details te vergeten. belangrijke die hen meer waarheidsgetrouw zullen maken. Wat deze laatste twee tips betreft, kunnen wij het alleen maar met haar eens zijn.
In hoofdstuk 3 over het verleden van het personage stelt Linda Seger voor om het verleden van het personage uitgebreid te ontwikkelen, zelfs als je het nooit vertelt – op fysiek, psychologisch en sociologisch niveau. Als je weet waar het vandaan komt, weet je immers ook beter waar het heen kan gaan.
In hoofdstuk 4 over Karakterpsychologie bespreekt Linda Seger wat zij noemt de 4 Aspecten van Karakterpsychologie:
- Het innerlijke verleden
- Vooral de kindertijd bepaalt in grote mate de persoonlijkheid van de volwassene
- Het onbewuste
- We mogen niet vergeten dat de personages niet volledig weten wie ze zijn; de scenarioschrijver moet echter een idee hebben van wat er in hen schuilt!
- Persoonlijkheidstype
- Linda Seger geeft het voorbeeld van verschillende typologieën van persoonlijkheid, die kunnen inspireren bij het creëren van personages
- Abnormale psychologie
- Psychopathologie, zelfs die van “normale” mensen, kan gebruikt worden om realistische personages te vormen
In hoofdstuk 5 over Karakterrelaties begint Linda Seger met op te merken dat een flink aantal ficties niet één, maar twee hoofdpersonen hebben – zoals in de Starsky and Hutch-serie.
Deze duetten zijn gebaseerd op een dubbel principe van aantrekking (ze lijken op elkaar) en conflict (ze verschillen) – dat het een kwestie van balanceren is.
Linda Seger bestudeert vervolgens het geval van driehoeksverhoudingen – waarbij twee personages wedijveren om de liefde van een derde. Deze configuratie vermenigvuldigt de mogelijke conflicten.
In hoofdstuk 6 over ondersteunende personages beveelt Linda Seger aan een proces te volgen voor het creëren van deze personages:
- Wijs ze een functie toe
- Om de held te benadrukken, het verhaalthema te ontwikkelen, of de actie te bevorderen
- Maak ze in tegenstelling tot anderen
- Elk secundair personage moet niet alleen contrasteren met de hoofdpersonages, maar ook met de andere secundaire personages, om eentonigheid te vermijden
- Geef ze body door betekenisvolle details toe te voegen
In hoofdstuk 7 over de dialoog geeft Linda Seger een definitie van een goede dialoog: hij moet snel, kort, confronterend en gemakkelijk te zeggen zijn. Het moet ook de persoonlijkheid van de personages onthullen, hun bedoelingen, hun motivaties, hun ideeën, hun gevoelens, hun kenmerken. Zij ontwikkelt het begrip subtekst: een goede dialoog zegt alleen dingen indirect, via insinuaties.
In hoofdstuk 8 over denkbeeldige personages, definieert Linda Seger 4 soorten denkbeeldige personages:
- Symbolische tekens
- Ze vertegenwoordigen grote ideeën, zoals Gerechtigheid; voorbeeld: Superman!
- Niet-menselijke personages
- Dit is het geval met vermenselijkte dieren in tekenfilms, sprookjes of fabels
- Fantasie personages
- Het zijn wonderlijke wezens: elfen, geesten, heksen, duivels, zeemeerminnen …
- Mythische personages
- Ze zetten mensen aan het denken en vertegenwoordigen een culturele traditie: de cowboy, de vampier …
In hoofdstuk 9, How to Avoid Stereotypes, bekritiseert Linda Seger met name de stereotiepe en onevenredige uitbeelding van etnische groepen en vrouwen in Amerikaanse fictie. Ze adviseert de maatschappij weer te geven zoals die is en personages rollen te geven die stereotypen doorbreken, zelfs voor die uit standaardpopulaties (dus de blanke Amerikaanse man hoeft niet altijd macho, dominant en hetero te zijn, net zoals de zwarte vrouw net zo goed een prestigieuze advocaat kan zijn).
In hoofdstuk 10, Karakterproblemen oplossen, somt Linda Seger de karakters op die problematisch kunnen zijn en biedt ze oplossingen:
- Onvriendelijke personages
- Zelfs als ze zo gemaakt zijn, moet de scenarioschrijver een manier vinden om ze te begrijpen en hun negatieve kant te accepteren.
- De onbegrijpelijke personages
- Als een personage dramatisch slecht blijkt te zijn, raadt Linda Seger aan om ongerelateerde scènes voor hem te schrijven – gewoon om hem te zien bestaan en hem zo beter te begrijpen.
- De vage personages
- Het personage kan te vaag zijn, te abstract, te coherent, te eenvoudig. Om het te verbeteren, kunnen we ons laten inspireren door mensen die we kennen.
- Niet-commerciële tekens
- Als het personage te negatief lijkt, bijvoorbeeld, biedt Linda Seger … om compromissen te sluiten.
- Secundaire tekens
- Als een secundair personage de overhand neemt, biedt Linda Seger … om hem terug op zijn plaats te zetten of om hem te laten.
- Verhaal of personage probleem?
- Als een personage je echt tegenstaat … waarom vervang je hem niet volledig?
- Maar zorg ervoor dat het het personage is dat fout is, niet het verhaal!
- Technieken om met deze problemen om te gaan
- Linda Seger biedt de volgende technieken aan:
- Vrij schrijven. Schrijf alles over het personage, en onthoud wat je helpt
- Ga terug naar de karakterdefinities
- Lees voor aan een publiek, dat je zal vertellen wat er mis is
- Verander een van de belangrijkste parameters: zijn geslacht, zijn leeftijd enz.
Recensie van Creating Unforgettable Characters
Creating Unforgettable Characters is zeker interessant om te lezen, maar wel een die een wat bittere smaak van oppervlakkigheid en onvolledigheid achterlaat.
Linda Seger geeft zeker gezond verstand advies, maar het is vaak vaag, oppervlakkig en voor de hand liggend, of soms totaal niet toepasbaar, zonder enige theoretische benadering te presenteren en uiteindelijk zeer weinig conceptuele en praktische handvatten te bieden.
Haar boek onderzoekt bijvoorbeeld niet het geval van meervoudige plots, waarbij eenzelfde personage verschillende acteerrollen heeft, en dus verschillende kanten van zichzelf laat zien. (Story&Drama heeft dit zeer interessante geval bestudeerd van personages die verschillende rollen spelen in verhaallijnen die elkaar kruisen en in elkaar overvloeien, bijvoorbeeld in de verhaallijn vanPulp Fiction)
Linda Seger rept ook met geen woord over actantiële rollen – alsof ze de wetenschappelijke narratologie (formalistisch, structuralistisch…) die al een eeuw bekend is (met het werk van Polti, Propp, Souriau, Greimas enz.) volledig negeert…
Evenmin geeft zij een gedetailleerde studie van de begrippen waarop de dramatische kwaliteit van de personages berust: hun verhouding tot het doel van de Held, de waarden die zij vertegenwoordigen, en hun motivatie.
Ze legt ook niet uit hoe je personages kunt laten evolueren in de plots en het overkoepelende verhaal – en ze heeft het niet over groepen personages die zich onderweg vormen en opnieuw samenstellen, waardoor de machtsverhoudingen veranderen. Ze roept alleen het idee op dat een personage kan evolueren – zonder rekening te houden met de algemene dramatische dynamiek.
Haar gedeelte over de psychologie van de personages is de zwakte van het geheel: zij beperkt zich tot het in herinnering brengen van bewijzen die bekend zijn sinds Freud (jaren 1900…) en haalt geen enkele psycholoog aan na Carl Jung (jaren 1940-50… ) wiens theorieën bovendien nogal fantasierijk waren en weinig navolging kenden. Het is echt een zeer lichte theoretische bagage – geen aandacht voor ontwikkelingen in de wetenschappelijke psychologie, van cognitivisme tot psychosociologie via behaviorisme.
Tenslotte citeert Linda Seger veel andere scenarioschrijvers. Veel subdelen van zijn hoofdstukken bestaan uit citaten die hij van andere auteurs heeft geleend, zonder enige persoonlijke tussenkomst… Aan de ene kant is het genereus en nederig, aan de andere kant vraag je je een beetje af Wie is de auteur en expert van het boek: zij, of haar collega’s?
Kun je een leerboek echt voor de helft ondertekenen met adviezen die van andere auteurs zijn geleend? Hoe dan ook een goed punt: zij haalt ook veel voorbeelden aan van werken in verschillende genres (vooral audiovisueel), personages in deze werken, en dialogen, en maakt zo haar werk wat levendiger.
Kortom, voor een eerste benadering kan Creating Unforgettable Characters beginnende auteurs inspiratie bieden door een aantal parameters de revue te laten passeren. Maar als je op zoek was naar universele theoretische expertise en hulpmiddelen, zul je waarschijnlijk op je honger blijven zitten. Bonus: Linda Seger’s persoonlijke site.