Analyse van het script van de serie Spy x family: een schoolvoorbeeld van informatieverspreiding, of hoe je geheimen verbergt

Dramatische informatie geven of achterhouden: een fundamentele techniek voor scenario’s

De briljante Japanse animatieserie Spy x family is een schoolvoorbeeld van een informatieverspreidingstechniek, die erin bestaat dramatische spanning te creëren door bepaalde informatie achter te houden.

Zoals ik heb laten zien in mijn cursus scenarioschrijven voor gevorderden, zijn er drie soorten ‘mensen’ die informatie kunnen ontvangen of achterhouden die essentieel is om een verhaal te begrijpen:

• ten eerste, het publiek – de lezer, de toeschouwer, de luisteraar, enz.
• ten tweede elk personage in het verhaal
• en tot slot de verteller, als hij of zij deel uitmaakt van het verhaalmechanisme.

Elk van deze personen kan informatie ontvangen, verbergen of doorgeven van of aan anderen:

• het publiek kan worden geïnformeerd door de verteller of door personages
• de verteller kan het publiek informeren en (zelden) geïnformeerd worden door of informatie doorgeven aan personages
• de personages kunnen vooral elkaar informeren en tegen elkaar liegen.

De manier waarop informatie al dan niet wordt doorgegeven, heeft een grote invloed op de manier waarop het verhaal zich ontvouwt en op de acties van de personages.

Een klassiek voorbeeld van het narratieve effect van informatieverspreiding komt voor in veel liefdesverhalen, wanneer het ene personage verliefd wordt op het andere en dit verzwijgt of aankondigt. Het effect wordt nog versterkt wanneer de twee betrokken personages verliefd worden op elkaar, het voor elkaar verbergen en het dan aan elkaar onthullen, wat aanleiding geeft tot emotioneel geladen scènes, misverstanden, absurde ruzies, dialogen vol insinuaties, enz.

Je zou je dus een verloop als dit kunnen voorstellen, dat bijna volledig gebaseerd is op de verspreiding van informatie:

• het publiek ziet dat een advocaat zich vreemd gedraagt met zijn secretaresse: hij kijkt vaak naar haar, maar zodra zij hem ziet draait hij zich om; ze vertelt hem dat ze alleen met hem moet zijn om een belangrijke zaak te bespreken, maar hij antwoordt dat hij daar geen tijd voor heeft en adviseert haar een andere advocaat te vragen
  deze andere advocaat, die het tafereel terloops gadesloeg, neemt de advocaat apart en vertelt hem dat hij achter zijn spelletje is gekomen: hij is verliefd op haar! maar de advocaat ontkent dit hevig
• het hoofd van het advocatenkantoor belegt een vergadering om de interne regels van het kantoor bij te werken, die romantische relaties in een professionele context streng verbieden, vanwege een schandaal dat net een rivaliserend kantoor heeft bezoedeld; dit element versterkt de motivatie van de advocaat, die ervan wordt verdacht verliefd te zijn op de secretaresse, om zijn gevoelens te verbergen
• de secretaresse, die op de hoogte wordt gesteld van de inhoud van deze ontmoeting, is verdrietig: het publiek vermoedt dat ook zij zich aangetrokken voelt tot de advocaat, maar dat ook zij de plicht heeft dit te verbergen.
• Zo worstelen de twee personages gedurende een aantal scènes in een dialoog van de doven tussen zichzelf en hun ambivalente gevoelens, waarbij het publiek er genoegen in schept duidelijk te weten wat ieder van hen probeert te verbergen.
• totdat een punt wordt bereikt waarop hun gevoelens het winnen, en de twee personages het verbod doorbreken en toegeven dat ze zich tot elkaar aangetrokken voelen, wat het verbod nog steeds niet opheft…
• Als ze eenmaal een stel zijn, spannen ze samen met elkaar en met het publiek om hun relatie te verbergen voor al hun collega’s.
  maar beetje bij beetje zullen sommige collega’s de verboden liefdesrelatie ontdekken
  etc etc

Spy x family: wanneer alle hoofdpersonen een dubbel spel spelen en een geheim verbergen

De Spy x family-serie is grotendeels gebaseerd op het verspreiden van informatie en, in seizoen 1, op verbergen.

Een dubbelspel… twee dubbelspelen!

Aflevering 1 vertelt hoe de beste spion in een fictief land, genaamd Twilight, de opdracht krijgt (= het doel van de hoofdplot) om een nepfamilie te creëren om dichter bij een topdoelwit te komen, een politicus uit het vijandelijke land. De spion neemt dan – zoals verteld door een alwetende verteller – een valse identiteit aan, die van Loid Forger, een psychiater.

Dit is het eerste effect van de informatieverspreiding: dit personage, zijn handlangers in de geheime diensten en het publiek weten dat Twilight een spion is, dat Loid Forger een dekmantel is; en alle andere personages die volgen zijn zich hier niet van bewust, wat wij ook weten. (Merk op dat alleen al de naam Forger een overduidelijke aanwijzing is: in het Engels is een uitvinding, een vals document, een “forgery”. Het is een beetje alsof hij Loid Faux Papiers wordt genoemd).

Als Loid Forger gaat Twilight naar een weeshuis om een klein meisje te adopteren. Daar ontmoet hij de kleine Anya, een charmant 4-jarig meisje.

Maar zodra we haar ontdekken, realiseren we ons dat dit kleine meisje een buitengewone kracht heeft: ze is telepathisch en kan gedachten lezen! Gedurende het eerste seizoen weten alleen Anya en wij in het publiek dat ze deze gave heeft, wat een magische band schept tussen haar en ons.

We zien Anya dus duidelijk Loids hele innerlijke monoloog horen: hij onthult onbewust dat hij een spion is, dat hij een meisje rekruteert om zijn dekmantel te zijn, enzovoort. Ze weet het, wij wisten het al, maar nu weten we dat zij het weet. Dit feit creëert ook een sterke dramatische ironie: terwijl Twilight net is gepresenteerd als een uitstekende spion, een meester in vermommingen, heimelijk in actie, kortom, een expert in het verbergen, ontdekt een klein 4-jarig meisje al zijn geheimen in 3 seconden!

Nu ze de ware identiteit van Loid kent, ziet Anya, een grillig klein meisje met een passie voor een tekenfilm waarvan de held een spion is, Loid als een ideale vader en doet ze er alles aan om geadopteerd te worden. Ze bewijst haar intelligentie aan Loid door een ingewikkelde kruiswoordpuzzel in te vullen: hij is overtuigd en adopteert haar.

Het publiek hoort vervolgens regelmatig haar monologen, waarin Loid denkt dat hij een dubbel spel speelt, maar Anya hoort alles. Het publiek hoort ook Anya’s innerlijke monoloog, waarin ze doet alsof er niets gebeurd is terwijl ze elke keer “Wat een leugenaar!” uitroept als hij haar onzin vertelt in zijn rol als Loid Vervalser, voor een komisch effect.

Drie hoofdpersonen liegen tegen elkaar

In aflevering 2 zet Loid zijn missie voort om een valse vrouw te vinden. Hij ontmoet een mooie jonge vrouw, die ons in eerste instantie wordt voorgesteld als een nogal naïeve en onbekwame ambtenaar: dit is wat de personages om haar heen, andere vrouwelijke ambtenaren en het publiek geloven. Maar wanneer Loid haar ontmoet in het gezelschap van Anya, hoort deze laatste de hele innerlijke monoloog van deze jonge vrouw, genaamd Yor Briar. Deze monoloog onthult, zowel aan Anya als aan het publiek, dat Yor ook niet is wat ze beweert te zijn: in werkelijkheid is ze een geduchte moordenaar, die het ook nog eens druk heeft met het spelen van een sociaal aanvaardbare rol als klein ambtenaar op het stadhuis, terwijl ze haar nachten doorbrengt met het “doden van mensen”.

Ook tijdens deze eerste ontmoeting wordt de dubbel-act situatie erg grappig, want zowel Loid als Yor proberen hun ware identiteit voor elkaar te verbergen terwijl ze afspreken om te doen alsof ze een nepkoppel zijn, terwijl Arya al hun gedachten hoort, en wij met haar – wat opnieuw de medeplichtigheid versterkt tussen het publiek en het kleine meisje wiens magische telepathie ons informeert. Aanvankelijk is de scène conflictueus tussen Loid en Yor, maar Anya, die weet wie ze zijn, zorgt ervoor dat ze daadwerkelijk een stel worden.

Vanaf dat moment leeft de nepfamilie samen in een zogenaamd normaal dagelijks leven, waarin iedereen zijn best doet om zijn geheimen voor de andere twee te verbergen:

• Anya onthult nooit dat ze hun gedachten hoort en weet wie ze zijn.
• Loid onthult nooit dat hij een spion is, ook al brengt hij een deel van zijn tijd door op missies
• Yor onthult nooit dat ze een huurmoordenaar is, ook al denkt ze vaak aan alle mensen die ze heeft afgeslacht en toont ze regelmatig indrukwekkende gevechtsvaardigheden als het gaat om het beschermen van Anya, vaardigheden die in schril contrast staan met haar dekmantel als nederig ambtenaar.

Als dit narratieve mechanisme eenmaal is opgezet, wordt het 25 afleveringen lang in stand gehouden. Anya doet zoveel mogelijk mee, omdat ze op de hoogte is van het ware doel van haar adoptievader, namelijk dat ze bevriend raakt met de zoon van de vijandelijke politicus, zodat Loid dichter bij zijn doelwit kan komen.

De doofpot strekt zich uit tot twee andere personages

Het informatieverspreidingseffect wordt nog gecompliceerder wanneer het personage van Yors jongere broer zijn intrede doet. Deze broer laat zijn zus geloven dat hij een normale baan heeft, terwijl ook hij een dubbel spel speelt: in werkelijkheid is hij een wrede inspecteur van de geheime politie, die in staat is gevangenen te martelen. Ook hij zal moeite hebben om zijn geheim te verbergen voor Loid en Yor, maar Anya zal hem opnieuw lezen als een open boek.

Ook in aflevering 14 probeert de gemengde familie een hond te adopteren. Onderweg ontmoet Anya een “grote hond”, een hond die in feite het slachtoffer is geweest van wetenschappelijke experimenten, voordat hij werd gebruikt door een groep studententerroristen. Deze hond heeft ook een buitengewone vaardigheid, die iedereen behalve Anya niet kent: hij is een medium en heeft toekomstvisioenen die Anya kan begrijpen. Het informatieverspreidingseffect herhaalt zich dus nog een keer in dit gekke verhaal: alleen de hond, Anya en het publiek weten waartoe hij in staat is, terwijl alle anderen, inclusief Loid en Yor, het niet weten.

Gebruik informatieverspreidingseffecten in je scripts!

Spy x family is waarschijnlijk het meest informatieverspreidende scenario dat ik ooit heb gezien, een briljante stijloefening die zowel grappig als boeiend is.

Jullie vertellers kunnen er inspiratie uit putten in jullie scripts:

• Verzin belangrijke feiten
• Maak ze bekend, of verberg ze en onthul ze dan, aan het publiek
• Informatie tussen personages laten circuleren: A geeft B een stukje informatie en verbiedt hem dit te delen, maar B vertelt het aan C zonder dat A het weet, terwijl D stiekem aan het spioneren was…

Grote scenario’s bevatten heel vaak informatieverspreidingseffecten.

Bijvoorbeeld :

• In The Godfather, als Michael Corleone naar Sicilië wordt verbannen, weten hij en het publiek niet dat er een bom onder zijn auto is geplaatst. Ze komen er pas achter als het te laat is en zijn jonge vrouw er per ongeluk het slachtoffer van wordt.
• In Pulp Fiction was Marsellus zich niet bewust van Butchs ware bedoelingen, en het publiek komt er pas achter wanneer Butch zijn bokswedstrijd wint, ook al was hij betaald om te verliezen – maar Butch wedde op zijn eigen overwinning en verdiende een fortuin!